بو چؤلده باجی محنت هجران سنین اولسون

بو چؤلده باجی محنت هجران سنین اولسون
آغلار گؤزیله ، زولف پریشان سنین اولسون
..

عهد ائیله میشم بوردا گرک تشنه وئرم جان
باش سیز بدنیم ایستی قوم اوسته قالا عریان
منلین یانا بو چؤلده گرک یئتمیش ایکی جان
شام ایچره باجی منزل ویران سنین اولسون
..

بو دشت بلا اولموش عجب بزم مرتب
غم جامین ائدیبله می محنتله لبالب
تقسیم اولونوب آل پیامبر باجی زینب
عباس منیم ، عابد نالان سنین اولسون
..

ترک ائیلر عدو حرمت قرآن کتابی
یغمایه گئدر فاطمه نین طاقت و تابی
من اصغری آغوشه آلیم سن ده روبابی
بو شرطیله پیکان منیم ، افغان سنین اولسون
..

بو چؤلده باتار کاکل اکبر باجی قانه
تیر غمه لیلانین اولور جیسمی نیشانه
من اؤلمه میشم گلمه گیلن آه و فغانه
مندن سورا بو ناله افغان سنین اولسون
..

گؤرسن باشیمی اکبریله نیزه ده هم سر
ویر باشیوا گل نالییه سالما یئره معجر
اولموش باجی جان روز ازل بئیله مقرر
بو دشت منیم ، کوه و بیابان سنین اولسون
..

هر ظولم و ستم گلسه باجی اولما پریشان
پیمانه غم نوش ائله تا سینمییا پئیمان
دامادیمین اؤز جیسمی اولور قانیله غلطان
جان تازه گلین درد و غمی جان سنین اولسون
..

ایچدیم باجی پئیمانه پئیمان بلانی
تا گلشن ائدم قانیمیله دشت بلانی
بو یئرده من اؤز یانیما آللام شهدانی
ویرانه ده بیر جمع پریشان سنین اولسون
..

جمع ائت باشیوا سلسله آل رسولی
سر سلسله قیل عابد بیمار ملولی
کول اوسته قویار باجی کسیک باشیمی خولی
تنور منیم سینه سوزان سنین اولسون
..

صرافه رضا لازمه دیر گوهر معنا
نه قشر نه ترکیب نه صورت نه هیولا
تحصیل کمالات ائدیب اول قابل انشا
تا روز جزا روضه رضوان سنین اولسون
..

حاجی رضا صراف

نوجوان اوغول مهربان اوغول

ای قاسم تازه جوان
نوجوان اوغول ، مهربان اوغول
یاتما آنان اؤلسون اویان
نوجوان اوغول ، مهربان اوغول
سن بیلیرسن یوخدو کیمیم
بیر سنیدین هم نفسیم
سس وئر منه باتدی سه سیم
نوجوان اوغول ، مهربان اوغول
قانا باتیب گول بده نین
گولناری دیر پیرهنین
توی رختی اولموش کفنین
نوجوان اوغول ، مهربان اوغول
کیم سنی بو حاله سالیب
تاقتیوی الدن آلیب
توی اوتاغین باغلی قالیب
نوجوان اوغول ، مهربان اوغول
الیم یئتیشمه ز ائلیمه
سن یئتیش درد دیلیمه
دور بیر الین وئر الیمه
نوجوان اوغول ، مهربان اوغول
سن دن چتین من دویارام
درد اوسته دردین قویارام
شمعیوی قاره بویارام
نوجوان اوغول ، مهربان اوغول
زولفون طناب ائیله مه سین
پر پیچ و تاب ائیله مه سین
قاندان خضاب ائیله مه سین
نوجوان اوغول ، مهربان اوغول
ای یوسف مصر وفا
سلطان اقلیم صفا
وئریدم اولوب وا اصفا
نوجوان اوغول ،مهربان اوغول
از بس دییب سینه وه اوخ
اؤپمه گه بیر ساح یئری یوخ
دور یاتما گون ایستی دی چوخ
نوجوان اوغول ، مهربان اوغول
ای قاسم تازه جوان
نوجوان اوغول مهربان اوغول
صراف چک آه و فغان

قیل بو سؤزو وئرد زبان

شاعر : حاجی رضا صراف

حسینه یئرلر آغلار گؤیلر آغلار - شهریار

حسینه یئرله ر آغلار گؤیله ر آغلار
بتول و مصطفی پیغمبر آغلار
دلریش
*

حسینون نوحه سین دلریش یازاندا

موسلمان سهلدیر که کافر آغلار

کور اولموش گؤزله رین قان دوتدو شمرین

کی گؤرسون اؤز الینده خنجر آغلار

حسینون کؤینه گی زهرا الینده

چکر قئیحا قیامت ، محشر آغلار

آتاندا حرمله ، اوخ کربلاده
گؤرئیدین دوشمن آغلار لشکر آغلار

قوجاغیندا ، گؤرئیدین ام لیلا

آلیب نعش علی اکبرآغلار

رباب ، نیسگیل دؤشونده سود گؤره نده

علی اصغری یاد ائیله ر آغلار

باشیندا کاکل اکبر هواسی

یئل آغلار ، سنبل آغلار ، عنبر آغلار

یازاندا آل طاها نوحه سین من

قلم گؤردوم سیزیلدار ، دفتر آغلار

علی ، شق القمر ،محراب تیلیت قان

قولاق وئر ، مسجید اوخشار منبر آغلار

علی دن شهریارا بیر ایشاره

قوجاقلار قبری ، مالک اشتر آغلار

بئشلیکلر

بئشلیکلر هجا اؤلچوسیله قورولان اویناق شعر قالیبلاریمیزداندیر .بیر چوخ ایلاهی قوشان شاعیرلریمیز بو قالیبدا ایلاهیلر یازمیشلار . بو قالیبده هر میصراعین بئش هجاسی وار ( 3 + 2 ) و (2 + 3 ) بؤلگولریله بؤلونر
دکتر حسین محمدزاده صدیق
...
بیر گؤزل بئشلیک ابوالقاسم نباتی دن
بؤیله بی وفا اولما ، ای پری
ائتمه چوخ جفا ، ای صنم ، صنم
گرد راهینی چشم تاریما
ائیله توتیا ، ای صنم ، صنم
..
بس کی چکمیشم درد فرقتین
تئللرین کیمی اینجه لنمیشم
رنگ آلیمی اشک لاله گون
ائتدی کهربا ، ای صنم ، صنم
..
کافر ائیله دین یاخشی سن منی
ترک دین ائدیب اولدوم ائرمنی
مسجدیم اولوب کنج مئیکده
یا کلیسا ، ای صنم ، صنم
..
سن سیز اولموشام زار و بینوا
هیجر دوشگونو ، درده مبتلا
گل بو درده سن لوطف قیل اؤزون
ائیله بیر دوا ای صنم ، صنم
..
ای فرشته خو ، یار نازنین
ای ملک بقا ، مئهر بی قرین
بیرجه بوسه وئر ، بو قلندره
اولدو بینوا ، ای صنم ، صنم
..
گرچه عاشقم ، رند مفلسم
بوشدو کیسه میز آقچا – ماقچادان
نقد جانیمی خاک پایینا
ائیلرم فدا ، ای صنم ، صنم
..
لوح سینه نی نخل طور ائدیب
آفرین سنین شمع رویونا
یئنگیدن یئنه دوشدو باشیما
بیر عجب هوا ، ای صنم ، صنم
..
ایسترم دوشم بحر حئیرته
نطق چکمیم ، اگلشم خموش
مشق عشقیمی ائیلیم تمام
بیر سورم صفا ، ای صنم ، صنم
..
گل نباتی نین صدق و کذبینی
سن بو بابدا ائیله امتحان
گل دانیشمادی ، اولدو بی زبان

سؤیله مرحبا ، ای صنم ، صنم

دریا ائله دیم - زنده یاد شهریار

تورکو بیر چشمه ایسه من اونو دریا ائله دیم
بیر سویوق معرکه نی محشر کبرا ائله دیم
بیر ایشیلتیدی سها اولدوزی تک گؤرسه نمز
گؤز یاشیملا اونی من عقد ثریا ائله دیم
امیدیم وار کی بو دریا هله اقیانوس اولا
اونا ضامن بو زمینه کی مهیا ائله دیم
عرفانا چاتماسا شعر و ادب ابقا اولماز
من ده عرفانا چاتیب ، شعریمی ایفا ائله دیم
ابدیتله یاناشدیم دوغولا حافظه تای
شیرازین شاهچراغین تبریزه اهدا ائله دیم
ترکی نین جانینی آلمیشدی حیاسیز طاغوت
من حیات آلدیم اونا ، حق ایچون احیا ائله دیم
فیض روح القدس اولدی مددیم حافظ تک
من ده حافظ کیمی اعجاز مسیحا ائله دیم
قمه قداره لر آغزیندا دیل اولموشدو سؤیوش
من سه وینج ائتدیم اونی ، خنجر خرما ائله دیم
ایندی گؤیلرده گؤزل صف له صفائیله گزیر
منجلابلاردا اوزون اردگی دورنا ائله دیم
باخ کی حیدربابا افسانه تک اولموش بیر قاف
من کیچیک بیر داغی سرمنزل عنقا ائله دیم
بوردا روشن ضمیرین ده هنرین یاد ائده لیم
من اونون دا قلمین طوطی گویا ائله دیم
نه تک ایراندا منیم ولوله سالمیش قلمیم
باخ کی ترکیه ده ، قافقازدا نه غوغا ائله دیم
باخ کی تهراندا نه فرزانه لر اولموش واله
باخ کی تبریزده نه شاعرلری شیدا ائله دیم
هم سهندیه ، سهندین داغین ائتدی باش اوجا
هم من اؤز قارداشیمین حققینی ایفا ائله دیم
آجی دیللرده شیرین تورکو اولوردو حنظل
من شیرین دیللره قاتدیم اونو حلوا ائله دیم
هر نه قالمیشدی کوچنلردن اونا بال پتگی
اریدیب موملو بالین شهر مصفا ائله دیم
تورکو والله آنالار اوخشاغی ، لایلای دیلی دیر
دردیمی من بو دوا ایله مداوا ائله دیم
شهریار ، حئیف ساووخدیر بو دگیرمان هله ده

دارتماغا یوخدی دنی ، من ده مدارا ائله دیم

گرایلیلار

ایران تورکوسو و آذربایجان ادبیاتیندا گرایلی ، هر مصراعی 8 هیجالی اولان دؤردلوکلره دئییلیر. هر مصراعین ( 4 + 4 ) ، ( 3 + 5 ). (5 + 3) بؤلگولری اولور آناتولو ادبیاتیندا گرایلیا وارساغی دئییلیر.
دکتر حسین محمدزاده صدیق
*
بیر گرایلی ابوالقاسم نباتی دن
یئنه فلک لر اؤتوشدو
قوربان – قوربان صداسیندان
معطل قالمیشام بالله
عاشیقلرین اداسیندان
..
مؤرجه گلدی گؤزوم یاشی
آلیشدی باغریمین باشی
سس گؤتوروب داغی داشی
بو مجنونون نواسیندان
..
گئتدی گؤزومون قاراسی
گئتمز سریمدن هاواسی
ائیله بیل ترلان بالاسی
جدا دوشوب یوواسیندان
..
کسیلدی کؤنلومون زاری
توکندی صبر و قراری
بیر یول اؤلدو قورتار باری
بو هیجرانین بلاسیندان
..
گلدی نباتی دیوانه
کنار دورون قاچین یانه
باخماز او خان و سلطانه
حذر قیلین خطاسیندان
*
بیر گرایلی خسته قاسم دان
اولماز
آی آغالار ، اهلی دؤوران
بیر سؤزوم وار دئمه ک اولماز
هر نمک ناشیناسینان
نام و نمک یئمک اولماز
..
کؤنول گل یولا – گل یولا
دوشمه بیر اؤزگه خیالا
هر خرسینین بیر چووالا
مدار اولماز ، گیرمک اولماز
..
کؤنول ائتمه منی عاصی
ده یه ر رقیبین طعنه سی
یالقیز الین چیخماز سسی
بی مایه داش دیبک اولماز
..
ایکی سونا گؤل باشیندا
تئللری یاشیل باشیندا
رقیب ائوی یول باشیندا
دوسلوق ائدیب گئتمه ک اولماز
..
گل سنه سؤیله ییم دوستوم
سنه واردیر چوخ اخلاصیم
سؤزو دئییب خسته قاسیم
داهی سؤز بوندان برک اولماز

قوشما

ایران تورکوسو و آذربایجان ادبیاتیندا ان چوخ سئویلن شعر قورماسی قوشمادیر . اون بیر اؤلچولو اولان بو شعر نوعونون هر میصراعی ( 6 + 5 ) و یا ( 4+4+3 ) بؤلگولرینده قورولار . عمومیتله اوچ یا بئش بند اولار . هر بندده ایلک اوچ مصراع بیر قافیه ده و بوتون دؤردونجو مصراعلار ثابت قافیه ده اولار لار . یعنی قوشمالاردا قوشا بئیت فورماسیندا یازیلار . یعنی بیرینجی مصراع اوچونجو و ایکینجی مصراع ، دؤردونجو مصراع ایله هم قافیه اولار .
قوشما قوشما عاشیق ادبیاتی نین این یایغین شعر قورماسی دیر . بوتون عاشیقلار ، قوشما یازمیشلار . « شهریار » ین حیدرباباسی دا قوشما فورموندا یازیلمیشدیر .
منبع : دیوان ابوالقاسم نباتی
به کوشش : دکتر حسین محمد زاده صدیق
*
بیر قوشما سید ابوالقاسم نباتی دن
الله ! الله ! بو دلبر سیمبر
هانسی بخته ورین جانانه سی دیر ؟
داغیتدی باشیمدان عقل و هوشومو
بو هانسی دریانین دوردانه سی دیر ؟
..
هر کیم گؤرسه جمالینی آشکار
اختیاری گئدیب ، اولار بی قرار
گؤره سن می یارب ! هانسی دل فیگار
بو شمع رخسارین پروانه سی دیر ؟
..
اؤزو شیرین ، سؤزو شهد شکر ریز
عیشوه سی دلروبا ، غمزه سی خونریز
یاناغی برگ گول ، زولفو دیلاویز
دهانی مرواری خزانه سی دیر
..
خجیل ائتمیش اؤزو شمس خاوری
هیلال ائدیب قاشی بدر اانوری
نه یالقیز ائیله میش منی صرصری
چوخلار مجنون کیمی پروانه سی دیر
..
یولوم دوشسه خرابات خرابه
دئیه رم عرضیمی جام شرابه
نباتی یه نئیلر بو بیر قرابه
یئددی دریا اونون پیمانه سی دیر
.......
بیر قوشما خسته قاسیم دان
اوخوردو
بیر نازنین سئودیم مکتبخانادا
حق کلامین دیل ازبردن اوخوردو
الینه آلمیشدی عشقین کیتابین
منیم درسیم بیل ازبردن اوخوردو
..
من تانیرام اؤز یاریمی نفسدن
اول سببدن کؤنول دوشمز هوسدن
طاووس کیمی صدا وئره ر قفسدن
بولبول کیمی خوش دفتردن اوخوردو
..
خسته قاسیم ، کومک دیلر خودادان
ناز غمزه سی عاشیقلاری آلدادان
حیا ایله ، حجاب ایله موللا دان

گاه یاواشدان ، گاه بتردن اوخوردو

ای وای مادرم - شهریار

ای وای مادرم

آهسته باز از بغل پله ها گذشت

در فکر آش و سبزی بیمار خویش بود

اما گرفته دور و برش هاله ای سیاه

او مرده است و باز پرستار حال ماست

در زندگی ما همه جا وول می خورد

هر کنج خانه صحنه ای از داستان اوست

در ختم خویش هم به سر کار خویش بود

بیچاره مادرم

هر روز می گذشت از این زیر پله ها

آهسته تا بهم نزند خواب ما

امروز هم گذشت

در باز و بسته شد

با پشت خم از این بغل کوچه می رود

چادر نماز فلفلی انداخته به سر

کفش چروک خورده و جوراب وصله دارا

و فکر بچه هاست

هر جا شده
هویج هم امروز می خرد

بیچاره پیرزن همه برف است کوچه ها

کفگیر بی صدادارد برای ناخوش خود آش می پزد

…او مرد ودر کنار پدر زیر خاک رفت

اقوامش آمدند پی سر سلامتی

یک ختم هم گرفته شد و پر بدک نبود

بسیار تسلیت که به ما عرضه داشتند

لطف شما زیاد

اما ندای قلب به گوشم همیشه گفت:این حرف ها برای تو مادر نمی شود

پس این که بود؟

دیشب لحاف رد شده بر روی من کشید

لیوان آب از بغل من کنارزد

در نصفه های شب.

یک خواب سهمناک و پریدم بحال تب

نزدیکهای صبح

او باز زیر پای من نشسته بود

آهسته با خداراز و نیاز داشتنه، او نمرده است

.…او پنج سال کرد پرستاری مریض

در اشک و خون نشست و پسر را نجات داد

اما پسرچه کرد برای تو؟

هیچ، هیچ

تنها مریض خانه، به امید دیگران

یک روز هم خبر: که بیا او تمام کرد

در راه قم به هر چه گذشتم عبوس بود

پیچید کوه و فحش به من داد و دور شد

صحرا همه خطوط کج و کوله و سیاه

طومار سرنوشت و خبرهای سهمگین

دریاچه هم به حال من از دور می گریست

تنها طواف دور ضریح و یکی نماز

یک اشک هم به سوره ی یاسین من چکید

مادر به خاک رفت

این هم پسر، که بدرقه اش می کند به گور

یک قطره اشک مزد همه زجرهای او

اما خلاص می شود از سرنوشت من

مادر بخواب، خوش

منزل مبارکت

آینده بود و قصه ی بی مادری من

نا گاه ضجه ای که به هم زد سکوت مرگ

من می دویدم از وسط قبرها برون

او بود و سر به ناله برآورده از مغاک

خود را به ضعف از پی من باز می کشید

دیوانه و رمیده، دویدم به ایستگاه

خود را بهم فشرده خزیدم میان جمع

ترسان ز پشت شیشه در آخرین نگاه

باز آن سفیدپوش و همان کوشش و تلاش

چشمان نیمه باز:از من جدا مشو.

می آمدم و کله من گیج و منگ بود

انگار جیوه در دل من آب می کنند

پیچیده صحنه های زمین و زمان به هم

خاموش و خوفناک همه می گریختند

می گشت آسمان که بکوبد به مغز من

دنیا به پیش چشم گنهکار من سیاه

وز هر شکاف و رخنه ی ماشین غریو باد

یک ناله ی ضعیف هم از پی دوان دوان

می آمد و به مغز من آهسته می خلید:تنها شدی پسر

باز آمدم به خانه، چه حالی! نگفتنی

دیدم نشسته مثل همیشه کنار حوض

پیراهن پلید مرا باز شسته بود

انگار خنده کرد

ولی دل شکسته بود:بردی مرا به خاک سپردی و آمدی؟

تنها نمی گذارمت ای بینوا پسر

می خواستم به خنده درآیم به اشتباه

اما خیال بود
ای وای مادرم
شاعر : زنده یاد استاد محمد حسین شهریار

تورکون دیلی - شهریار

تورکون دیلی تک سئوگیلی ایسته کلی دیل اولماز
اؤزگه دیله قاتسان بو اصیل دیل اصیل اولماز
اؤز شعرینی فارسا – عربه قاتماسا شاعیر
شعری اوخویانلار ، ائشیدنلر کسیل اولماز
فارس شاعری چوخ سؤزلرینی بیزدن آپارمیش
« صابیر » کیمی بیر سفره لی شاعیر پخیل اولماز
تورکون مثلی ، فولکلوری دونیادا تک دیر
خان یورقانی ، کند ایچره مثل دیر ، میتیل اولماز
آذر قوشونو ، قیصر رومی اسیر ائتمیش
کسری سؤزودور بیر بئله تاریخ ناغیل اولماز
پیشمیش کیمی شعرین ده گرک داد دوزو اولسون
کند اهلی بیلرلر کی دوشابسیز خشیل اولماز
سؤزلرده جواهیر کیمی دیر ، اصلی بدلدن
تشخیص وئره ن اولسا بو قدیر زیر – زیبیل اولماز
شاعیر اولابیلمزسن ، آنان دوغماسا شاعیر
مس سن ، آبالام ، هر ساری کؤینک قیزیل اولماز
چوخ قیسسا بوی اولسان اولیسان جن کیمی شئیطان
چوق دا اوزون اولما ، کی اوزوندا عاغیل اولماز
مندن ده نه ظالیم چیخار ، اوغلوم ، نه قیصاص چی
بیر دفعه بونی قان کی ایپکدن قزیل اولماز
آزاد قوی اوغول عشقی طبیعتده بولونسون
داغ – داشدا دوغولموش ده لی جیران حمیل اولماز
انسان اودی دوتسون بو ذلیل خلقین الیندن
الله هی سئوه رسن ، بئله انسان ذلیل اولماز
چوق دا کی سرابین سویی وار یاغ – بالی واردیر
باش عرشه ده چاتدیرسا ، سراب اردبیل اولماز
ملت غمی اولسا ، بو جوجوقلار چؤپه دؤنمه ز
اربابلاریمیزدان دا قارینلار طبیل اولماز
دوز واختا دولار تاختا – طاباق ادویه ایله
اونداکی ننه م سانجیلانار زنجفیل اولماز
بو « شهریار » ین طبعی کیمی چیممه لی چشمه
کوثر اولا بیلسه دئمیرم ، سلسبیل اولماز

بحر طویل

بحر طویل هم شعر ، هم نثر و هم مسجع نثر اولان بیر یازیدیر . بو نوع بئیت لر ده مصراع لارین دقتلی دوزولممه سینه گؤره ، رسمی تعریفلرده شعر دئییلمیر . لاکین ریتملی ، اهنگلی و اؤلچولو اولدوغونو اوچون شعر سایلیر
بحر طویلی تورکلر ، فارس ادبیاتینا وارد ائله میشلر . عرب وفارس شعری حاققیندا یازیلان قدیم کیتابلاردا کیمسه بحر طویل دن آد چکمه میشدیر . ایندی کی فارس دیلینده یازیلان شعر نو دا بحر طویل اساسیندا قورولموشدور
منبع : دیوان سید ابوالقاسم نباتی
به کوشش : دکتر حسین محمدزاده صدیق
*
بیر گؤزل بحر طویل سید ابوالقاسم نباتی دن
سنی ، من ، ای مه انور
نئجه تعریف قیلیم ؟
یوخدو شبهین
بو لطافت، بو شرافت
بو جهان اوزره پری - حوری لر اولماز
نه دئییم ؟
قالمیشام عاجیز!
بو وجاهت ، بو ملاحتده زلیخا ندی ؟
بالله کی اؤزون تک اولابیلمز گول حمرا ، هابئله
یوخدو قدین تک چمن دهرده بیر سرو دل آرا
و نه شمشماد و نه عرعر ، نه صنوبر
هانی زولفون کیمی سونبول ؟
اوزونو کیم گوله اوخشاتدی ، خطا ائتدی
غلط دیر
هانی بو رنگده گول
بس نه دئییم
ائیله لیب مول
عارضی گون ، یا مه تابان
دیلیم یوخ
دئیه بیلمم لبینه لعل بدخشان
دیشینه گؤوهر رخشان
هانی اول چشم خومارین کیمی بیر نزگیز شهلا ؟
نه اولور ای بوت طناز ، خوش آواز کی
هرگاه بو بیچاره دل خسته یه بیر رحم ائده سن
یوخسا مگر بیلمه میسن کیم سنه من عاشقم ؟
ای یار جفاکار
ستم پیشه و بی رحم و مروت!
نه خوشوندور کی چکیم من بئله ذلت ؟
سنی تانری!
داخی ال چک بو جفادان کی گومانیم بودو
بو وعظ ده گر گؤرسه منی ، رحم ائله ر ، گبر و نصارا
بئله گلدی ، بئله گئتدی
بئله باخدی ، نئجه باخدی کی
گؤزو آخدی
جانیمی اودلارا یاخدی
یئری گئت
دنگ ائله مه
بیر ائله گؤز تاکی دئییم من
بئله گلدی ، بئله گئتدی
نه بیلیم کیم دئیه جکدیر کی
بو افسانه دی کیم اول بئله گلدی ، بئله گئتدی
او نه مجنون دو نه لئیلا
و نه مخفی دی نه پئیدا
و نه وامیقدی نه عذرا
نه نباتی دی نه حافظ
او مدبردی کی تدبیر ائله دی
ائتدی منی عاشیق شئیدا