آرشین مال آلان

پستی در مورد آرشین مال آلان
...
پریشان خلق عالم ُ آه و افغان ائتدییگم دن دیر
پریشان اولدوغوم ُ خلقی پریشان ائتدیگیم دن دیر
دل زاریمده درد عشق گون - گون دن فزون اولماق
یئتن بی درده تدبیر ایله درمان ائتدیگیم دن دیر
گؤزوم کیم باغریمین قانین تؤکر پرکاله - پرکاله
دمادم آرزوی لعل جانان ائتدیگیم دن دیر
دئیل بیهوده گر یاغسا فلکدن باشیما داشلار
بناسین تیشه آهیم لا ، ویران ائتدیگیم دن دیر
قاچان رسوا اولاردیم قان اودوب صبر ائده بیلسیدیم؟
ملامت چکدیگیم بیهوده افغان ائتدیگیم دن دیر
خطاسین دان دئییل جسمیم اوخون دان بی نصیب اولماق
حباب اشک گلگون ایچره پنهان ائتدیگیم دن دیر
فضولی اختلاط مردم عالم دن اکراهم
پریوش لر خیالین ، مونس جان ائتدیگیم دن دیر

...
آرشین مال آلان فیلمینده عسکرین خالاسینین اوخودوغو اوخوماق
چادرامی ساللام باشیما اوز گؤزومو به زه رم
گئدیب سنه قیز آختاریب هر طرفی گزه رم
خانین به یین و تاجیرین قیزلارینی دوزه رم
چمن ده کی او گؤللرین ان گؤزلین سئچرم
خالان سنه قوربان اولا زحمتینه دؤزه رم
تویوندا دا سنین بالا لاپ بئله جه سوزه رم
...

آرشیو آتاسؤزلرینین ناغیل لاری و فولکلورها

آتاسؤزلرینین ناغیللاری
******
ناغیللار : داستانها
دومرول دیوانه - ده ده قورقود ناغیلی
داستان تاراج خانه سالور قازان - ده ده قورقود ناغیلی
بوقاچ درسه خانین ائولادی - ده ده قورقود ناغیلی
بالاتر از سیاهی - عمران صلاحی
تپیک ووران قار قولچاغی - قصه های من و بابام
******
فولکلور ها
دیشلیک: دیش هدیکی
نفرینهای مادرانه به لهجه اراکی و با ترجمه آذربایجانی
******
******
آتاسؤزلری = ضرب المثل ها
ضرب المثل های قشقائی
ضرب المثل های ترکی بجنوردی از سایت شیندخت
ضرب المثل های ترکی سنقری
ضرب المثل های لری فارسی ترکی آذربایجانی 1 - 2 - 3 - 4
آتا سؤزلری - بهزاد بهزادی
الله در فرهنگ آذربایجانی - بهزاد بهزادی
ضرب المثلهای دهستان شیرامین
.....
شعرلرین جور به جورلری: دکتر حسین محمدزاده صدیق
..........
محرم شعرلری - نوحه لر
به هیچ چیز جز اطاعت خدا شادمانی مکن
امام حسین علیه السلام
بو نوحه لری بیر یئره ییغماغینان هامی داغ گؤرنلره ، اونلاری کی بالالاری ، آتا قارداشلاری
عزیزگرامی لری ، شهید اولانلارا ، قانلاری حاق یولوندا ترکولنلره باش ساغلیغی ایستیرم
یک - حسینه یئرلر آغلار گؤیلر آغلار - زنده یاد شهریار
دو - بو گون کرب و بلا ویران اولوبدی - زنده یاد شهریار
چهار - نوجوان اوغول مهربان اوغول - حاجی رضا صراف
ده - پیغمبر آغلار - شوطدو داداش
یازده - عطشان حسین - شوطدو داداش
دوازده - سولدو گلستان ای وطن - شوطدو داداش
سیزده - قارداش اؤلومو - شوطدو داداش
چهارده - یا حسین - غفاری اردبیلی
شانزده - گؤرمه میسوز - معجز شبستری
هفده - ننه - محمود کریمی
نوزده - باز باران - علی اصغر کوهکن
بیست - جناب قاسم نوحه سی - میرزا رضا صراف
بیست و یک - هرایه گل آتام اوغلو - میرزا رضا صراف
بیست و سه - ذوالجناح
***
***
ترکی شعرلرین ، فارسی شعرلرین لیستی برچسب ده
***

آلداتدی منی - عاشیق قربانی


آی آقالار ، آی قاضی لر
یار یامان آلداتدی منی
ال آتدیم یارین دستینه
یار کنارا آتدی منی
...
تور توتدوم چشمیم گؤلونه
ایلیشدی سونام تئلینه
دوشدوم دیل بیلمز الینه
آلدی اوجوز ساتدی منی
...
قربانی دیر منیم آدیم
آدم آتادی بنیادیم
شش آتدیم ، چهار اوینادیم
آخیر فلک اوتدو منی

مشهدی عباد

قویما گلدی
خان دوستی ، آماندی قویما گلدی
دیداری یاماندی قویما گلدی
...
وای وای دییه سن بشر دگیل بو
بیر شئکله اویان ته هر دگیل بو
الله هی سوورسن ار دگیل بو
اردودی ، قاباندی قویما گلدی
دیداری یاماندی قویما گلدی
...
او گونکو آداخلادیز اوتاندیم
اوغلاندی دئدیز ارین ایناندیم
ار بویله اولورموش : ایندی قاندیم
خان دوستی آماندی قویما گلدی
کیرداری یاماندی قویما گلدی
...
قورخدوم آی آمان ، یاریلدی باغریم
بیر نازیک ایپه ساریلدی باغریم
گوپ گوپ دؤیونوب داریلدی باغریم
جانیم اودا یاندی قویما گلدی
کیرداری یاماندی قویما گلدی
...
دودکش کیمی بیر پاپاغ باشیندا
آغ توکلری بللی دیر قاشیندا
لاپ چوخ قوجادیر بابام یاشیندا
خورتداندی چوخاندی قویما گلدی
کیرداری یاماندی قویما گلدی
...
ایرگنمیشم آغزینین سویوندان
قطران قوخوسو گلیر بویوندان
لاپ دوغروسو قورخموشام خویوندان
بیر افعی ایلاندی قویما گلدی
کیرداری یاماندی قویما گلدی
.....
بو شعره صابر طاهرزاده نین هوپ هوپ نامه کتابیندا توش گلدیم . بوندان قاباق دا مشهدی عباد فیلمینده سرور سویگولوسو گلنازا اوخویاندا ائشیتمیشدیم . اون بئش یاشیندا گلنازی آتاسی بیر قوجا باققالا اره وئریردی . دئمه ک اولار کی بو فیلم حدودا اللی یادا اونداندا چوخ قاباقین فیلمی دیر . یازان ایسته ییب کی خیردا قیزلاری قوجا کیشی لره اره وئرمه ک دبینین قاباغینی آلا .
......
پستی در مورد مشهدی عباد

یارب - ملا محمد فضولی


یارب همیشه لطونو ائت رهنما منه
گؤسترمه اول طریقی کی یئتمز سنه ، منه
فطع ائیله آشنالیغیم اوندان کی غیردیر
آنجاق اؤز آشنالرین ائت آشنا منه
بیر یئرده ثابت ائت قدم اعتباریمی
کیم رهبر شریعت اولا مقتدا منه
یوخ منده بیر عمل سنه شایسته ، آه اگر
اعمالیمه گؤره وئره عدلین جزا منه
خوف خطرده وضطربم ، وار امید کیم
لطفون وئره بشارت عفو و عطا منه
من بیلمه رم گرکن سن حکیم سن
منع ائیله وئرمه هر نه گرکمز سنه ، منه
اول دور منه مراد کی ، اول دور سنه مراد
حاشا کی سن دن اؤزگه اولا مدعا منه
حبس هواده قویما فضولی صفت اسیر
یارب هدایت ائیله طریق فنا منه
شاعر : ملا محمد فضولی

دیشلیک

دیشلیک : دیش هه دیکی ، هه دیک ، دیش آشی ، دیش بوغداسی

این مطلب خواندنی را ساوالان فرستاده است .
http://meshkin-students-lit.blogfa.com/

دوران نوزادی در آذربایجان همانند تمامی جوامع جهان در آذربایجان نیز برای حفاظت ، پرورش ،تربیت و هماهنگ نمودن نوزاد و کودک با گروه اجتماعی خود و قالبهای فرهنگی آن و خلاصه تبعیت از ارزشهای موجود باید از مراحلی متعدد عبور نمود .این امورنظری و عملی بر اساس آداب ورسوم و اخلاق گاه قاطع و گاه نیز بشکلی منعطف و ملایم انجام میگردد .یکی از این موضوعات مهم مراسم نامگذاری بر کودک میباشد . نام؛ یک فرد،یک شئ ،یک وضعیت و یا یک واقعه را با صفتی تداعی میسازد. در قشر سنتی جامعه آذربایجان مراسم نامگذاری بیشتر کیفیتی دینی دارد .نامگذاری کودک کاری معمولی نبوده و بخاطر همین نیز با مراسمی جشن گونه در مقیاس بزرگ و یا کوچک برگزار میگردد . در خلال این مراسم برای نوزاد نامی درخور او و خانواده اش انتخاب میگردد . برای نیل به این منظور روحانی و یا شخصی که دارای جایگاهی خاص در خانواده میباشد ، در گوش نوزاد اذان خوانده و سه بار نامش را تکرار مینماید .فرهنگ سنتی آذربایجان نیز همانند طب مدرن شیر مادر را بهترین و سالمترین ماده مغذی برای نوزادان میدانند . در فرهنگ آذربایجان به اولین شیر مادر "آغوز" گفته شده و این باور وجود دارد که نوزاد محروم از این اولین شیر مادر در آینده ضعیف و رنجور خواهد شد . در فرهنگ سنتی نوزادان پسر طولانیتر از نوزادان دختر شیر داده شده این رفتار در واقع از خواست خانواده در راستای نیرومندتر شدن فرزندان مذکر انجام میشود .دندان در آوردن کودکان نیز در آذربایجان طی مراسمی خاص گرامی داشته میشود . ظاهر شدن دندان کودک که در بریدن و آسیاب خوراکیها نقش مهمی دارد ، در فرهنگ مردمی با مراسمی که هدف آن سپاسگزاری از نعمات پروردگار ،برکت و روزی خانواده است جشن گرفته میشود .در این مراسم همچنین یکسری آداب و رسوم بجای آورده میشوند .نام این مراسم که در مناطق مختلف آذربایجان شکل خاص خود را دارد "دیش حدیگی" و یا حلیم دندان بوده و در مناطق مختلف با عناوینی همانند "دیش آشی (آش دندان)" و یا "دیش بوغداسی (گندم دندان) " خوانده میشود .درفرهنگ سنتی آذربایجان برای کودکانی که دیر زبان میگشایند و یا لال هستند ، بعضی از راههای عامیانه ای همانند "دیل آچماق (زبان باز کردن)"مطرح میگردد . بعنوان مثال کودکی که زبان باز نکرده نزد دعا خوان و یا روحانی برده شده و ایشان با نفس گرم خود سعی در زبان گشائی کودک میکند . باز در نوبت نخست ناخنگیری کودک در آذربایجان بعد از کوتاه کردن ناخنها در دست کودک پولی گذاشته میشود و یا دست کودک در کیسه ای پر از پول فرو برده میشود . همانند بسیاری از کشورها و جوامع مسلمان در آذربایجان نیز اعتقاد به تاثیر چشم بد و یا نظر بد وجود داشته و بخاطر حفظ کودکان از چشم بد همانند گذشته امروز نیز با تدابیری سعی در دور ساختن آن میشود . بعنوان مثال برای حفظ کودکان از چشم بد آنها را به میهمانیها نبرده ، برایشان اسپند دود کرده و یا ناحیه کفلشان را خارانده و فوت میکردند ! مطمئنا بسیاری از این رفتارها از نظر علمی امروزه قابل قبول نمیباشد . هدف ما اینست که تا آنجائیکه میتوانیم آداب و سنن آذربایجان را با زبان قاصرمان تشریح و توضیح داده و از شما نیز در حفظ آن یاری میخواهیم .

لازیمدیر


اگر چه ناز و غمزه او بت طنازه لازیمدیر
ولی ناز ائتمگه بیر حد و بیز اندازه لازیمدیر
گؤتور مرحم طبیبیم توتما زخم سینه سوراخین
بو دارالملک عشقه بیر آچیق دروازه لازیمدیر
کؤنول مشاطه قانین شیشه یه گر توتسا قوی توتسون
رخ جانانه چون زینت زمانی قاره لازیمدیر
اگر سلطام ملک عشق سن وئر ساخلاما باشین
خیال منصب سرداریلیق سربازه لازیمدیر
منی صباغ درد و غم بویار هر گونده بیر رنگه
یقین معشوقه عشقه لباس تازه لازیمدیر
چیخیب ترتیب دن اوراق اولوب مجموعه جسمیم
محبت رشته سیندن جلدیمه شیرازه لازیمدیر
نهمفته رازدیر آغزین اونی اغیاره بولدورمه
او گیزلین سره همراز اولماق اهل رازه لازیمدیر
دگیل لازیم کؤنول گنجشکینی پابند زلف ائتمک
او محکم پاچه بند ای نازنین شهبازه لازیمدیر
چمنده باغبان شمشاد و سروین ریشه دن کسدی
گؤروب چون شانه شمشاد او سرو نازه لازیمدیر
دئیین صرافه چوخ لاف محبت ویرما آرام اول
بساط عشقی گؤرمک صاحب اعجازه لازیمدیر
شاعر : میرزا رضا صراف تبریزی

قوجالیقدان شیکایت


افسوس قوجالدیم ، آغاجیم دوشدو الیمدن
صد حیف جوانلیق
ضعف ائیله دی عاجز منی قالدیم عملیمدن
چکدیم نه زیانلیق
سالدیقجا جوانلیقدا گئچن گونلری یاده
دردیم اولور اون قات
یارب یئترم بیرده می دونیاده مراده ؟
هیهات و هیهات
ساققال آغاریب بئل بوکولوب دینمه فلانی
اوقاتیم اولوب تلخ
عورتده یاخور ساققالیما گونده حنانی
ریشی که به رنگ الخ
یاد اولسون او گونلر کی مرادیمله گزیردیم
سازنده اوروغنان
بیر عاجز بیچاره لرین باشین ازردیم
سیللی یوموروغنان
بو سایه ده هر لحظه ائدیب سعی و تلاشی
ثروت قازانیردیم
تحصیل ائله ییب قول گوجونه ن امر معاشی
دولت قازانیردیم
اعضالریسه سست اولوب ایندی قوجالیقدان
بیر دادرسیم یوخ
گؤزمز می سن احوالیمی دوشدیم اوجالیقدان
فریاد رسیم یوخ
هئچ یئرده سسیم یوخ ، کسگین نفسیم یوخ
فیکریمدی جوانلیق ، باشقا هوسیم یوخ
شاعر : میرزا علی اکبر صابر طاهرزاده